Me poezinë e Arian Lekës jam njohur në vitin 1997 në një vëllim me ese dhe poezi. E kujtoj sepse shpesh njeriu pasi krijon poezi, mundohet ta justifikojë atë me dritën e arsyes i armatosur me dijet e tij. Këtë përshtypje pata pasi e lexova. "Një sqep i bardhë lejleku / bie mbi pullazin tim". Me këto dy vargje fillojnë poezitë e këtij vëllimi. Me sa duket ky sqep i bardhë trokiti edhe tek unë.
Është një dëshirë e imja, poezitë kur më pëlqejnë i lexoj për herë të dytë, kështu bëra edhe me këtë vëllim. E bëj sepse kam bindjen se poezia që në leximin e dytë s'të jep një kënaqësi, më shumë është si pema që s'prodhon fruta. Në pasthënien e ketij libri ai dëshiron të jetë vazhdues i atyre që shkruan më parë, vjershëtorëve të cilët kanë pëlqyer jo tingullin, por akordin, jo blunë por ngjyrat që duke u përzier dhanë blunë. Mendoj se autori i mban të shtrira të dyja duart që të jetë i gatshëm të kapë dhe të marrë vazhdimësinë.
Në shkrimet e mia nuk kam si qëllim t`i bëj poetët më të njohur se librat e tyre. Në vitet e para të mbas viteve `90 e jo rrallë edhe sot, lexon shkrime me plot lavde që më shumë i bëjnë dëm atyre që mundohen të vjershërojnë. Me poezinë e Arian Lekës jam njohur në vitin 1997 në një vëllim me ese dhe poezi. E kujto,j sepse shpesh njeriu pasi krijon poezi, mundohet ta justifikojë atë me dritën e arsyes i armatosur me dijet e tij. Këtë përshtypje pata pasi e lexova. "Një sqep i bardhë lejleku / bie mbi pullazin tim". Me këto dy vargje fillojnë poezitë e këtij vëllimi. Me sa duket ky sqep i bardhë trokiti edhe tek unë.
Në vitin 2000 botohet vëllimi "Anija e gjumit ". E lexova këtë vëllim dhe gjëja e parë që ndjeva ishte dëshira të lexoj të tjera poezi nga ky libër.
Në poezinë "Me Vela" shkruan꞉
Përpiqem si zjarri nën gur
të shpikë
për veten e re në lundrim
Pianoforten me Vela.
Është një dëshirë e imja, poezitë kur më pëlqejnë i lexoj për herë të dytë, kështu bëra edhe me këtë vëllim. E bëj sepse kam bindjen se poezia që në leximin e dytë s'të jep një kënaqësi, më shumë është si pema që s'prodhon fruta. Në pasthënien e këtij libri ai dëshiron të jetë vazhdues i atyre që shkruan më parë, vjershëtorëve të cilët kanë pëlqyer jo tingullin, por akordin, jo blunë por ngjyrat që duke u përzier dhanë blunë.
Mendoj se autori i mban të shtrira të dyja duart që të jetë i gatshëm të kapë dhe të marrë vazhdimësinë.
Në vitin 2004 boton vëllimin "strabizëm". Në këtë vëllim duket sikur ecën në tokë, ku jetën e shikon si një zakon që duhet respektuar e përmbushur, e për këtë duhet të "zbulosh". Në fund e ndjen se je duke zbuluar për ditë vetveten. Në poezinë "Shajni" shkruan:
Hëna në ditën e dasmës / Pi syrin e burrit / Që mbushet nga lart / Nëpër palcën e shpinës / Nëpër eshkën e brinjës / Thëthin dritë gjarpërushe në asht.
Në vitin 2009 boton librin "Libër deti". Peshkatarët kur duan të vlerësojnë kanë një shkallë të tyren; thonë "krejt bukur". Ky është dhe përcaktimi im për këtë libër. Pasi e lexon librin shtron pytjen: A është e rrethuar toka nga deti apo deti nga toka?
"Gjuha me rrënjë në zemër nxori lule / Mblodhi bletë ". Kështu shkruan autori ne këngën e XVI dhe mua me pëlqejnë sa lulet aq dhe bletë. Lulet sepse janë lule dhe bletët sepse të pickojnë dhe sjellin mjaltin e ëmbël. "Njeriu i ujërave foli më pak nga sa ka ndërmend të flasë", kështu thotë fjala e urtë e marinarëve. Ata si tinguj na vinë në vesh dhe si këngë në zemër. Dhe pastaj fshihen në detin e madh në shpirtin e autorit.
"Askush s'mund të ndjejë ç'peng lë një dallgë
Kur braktis brigjet e veta dhe vjen të vdesë në brigje të tjera".
Dallgët lëpijnë kujtesën dhe pastaj kujtimet vinë si dallgë. Përplasen në shpirtin dhe mendjen. Ulërasin, qetësohen dhe pastaj ecin drejt zemrës së detit ku jeta koncentrohet si kripa. Prandaj është deti i njelmët. Prandaj ai vjen tek të gjithë ne, ndryshe jeta është pa shije.
Në vitin 2010 boton vëllimin "ndreqje gabimesh". Ndoshta gjëja e parë që dëshiron të ndreqë është se tani
"Dashuria bredhe e uritur / gjer në fund të pranverës" ( fq. 21 ). Ndoshta engjëlli s'erdhi tek ne për të qenë ne engjëj, por që ta shikojmë si model. Djalli s'erdhi tek ne për të qenë ne djaj, por thjesht për të shpëtuar prej tij. Me sa mundem të kuptoj unë, djalli ka ardhur bashkë me ne dhe ne e vemë re kur dallojmë engjëllin. Poezia e tij është edhe këndvështrimi me të cilin ai sheh botën.
"Trupi yt-formë e verbër, e përkryer gabimi" ( Fq. 30 ) Dhe pastaj njeriu ikën; këtu mbetet jeta. Të tjerët e jetojnë atë. Shumica e njerëzve e kryejnë këtë detyrë pa ditur për ata që jetuan më parë e as për ata që do të vinë më vonë. Thjesht ata s'kanë jetuar. Këtë gjë më mirë se kurrkush mund ta kryejnë poetët.
Poezitë e tij i ngjajnë një deti ku bën pjesë Toka dhe Deti bashkë. Deti dhe toka ndërfuten tek njëri tjetri duke sjellë te ne një vepër që është sa gjuhë aq dhe muzikë, sa qetësi aq dhe gjëmim. Figurat e tij ndihmojnë njëra tjetrën ashtu sikur Dielli ndihmon Hënën. Si era ndihmon velën kur vozit dhe e ruan me shumë kujdes se mos era tërbohet dhe prish gjithçka. Dallgët e detit vrapojnë mbas njëra tjetrës e aty ku ndeshen, krijojnë krisje plotkuptimshe që t'i ngjasojnë imagjinatës skandaloze të popujve që krijuan mitologji. Na sjell një stil gjuhësor të lirë e të mbushur me diell vere, me muzikën e detit ku lulëzon një valle e lehtë hyjnore. Vjen si marinari i cili me dëshirën për jetë lodron me vdekjen. Ndjen frymën romantike me të cilën të thërret deti por dhe dashurinë për jetën me të cilën toka thërret marinarin që shikon varkën e vogël të shpëtimit. Të duket sikur humbet pushtetin mbi veten, ndjen sikur çahen digat që njeriu ndërton për t`i bërë ballë jetës. Është një muzikë hyjnore para së cilës vdekja bëhet e vogël.
Vargu i tij vjen si burim muzike që ndërton shpirti i tragjedisë. Fjalët përplasen e shpesh krijojnë thyerje me thirrje drejt një magjie të lartë. Lodron vargjesh një nuhatje e hollë, një ndjeshmëri e veçantë për duhmat e kalbta e të dekompozuara të vorfnisë shpirtnore që ka zënë për fyti artin.
Poezia e tij është më lartë se liria e tij. E ndërton si kerkesë të pakushtëzuar në raport me vetveten ndoshta dhe me lexuesin e mundshem. Vjen e identifikuar me vullnetin e mirë të Kantit ku në çdo rrethanë e trajton njeriun si qëllim dhe jo si mjet. Vjen si akt i një jete të brendshme e trajtuar me plot magji. Vjen jo si një përpjekje vetmie, por duket sikur autori iken nga ne duke na lënë një mjedis ku ndjehet prania shpirtërore dhe trupore, duke vendosur një lidhje reale ndërmjet mjetit dhe natyrës.
Poetët e duan kujtesën dhe shpesh duke vozitur në të iu merret fryma. Thjesht ngatërrojnë kujtesën me ato çka kujtimet kanë shkruar në shpirtin e tyre. Kjo gjë e bën kujtesën poezi dhe shkruesin poet. Këtë gjë bën edhe Arian Leka. " ndërtojnë varka në fushë / lundërtarët e vjetër / se ka një det për të rrojtur / dhe një qiell për të vdekur."
Mapo: 21 May 2017
