01 July 2024

Në kërkim të këmishës së humbur botohet në maqedonisht

Pas botimeve të mëhershme "Ndreqje gabimesh" dhe "Hartë memece për të mbyturit", së fundmi, shtëpia botuese elitare "Perun Artis" boton në gjuhën maqedonase edhe librin "Në kërkim të këmishës së humbur" të shkrimtarit Arian Leka, përkthyer me cilësi të lartë artistike prej origjinalit nga Jordana Shemko Georgievska dhe me zgjidhjen estetike aq domethënëse të ballinës nga Edona Aziri.
Në shënimin editorial të botuesit shkruhet: "Ky është një nga librat eseistikë më të bukur të shkruar ndonjëherë për periudhën e tranzicionit të Shqipërisë. Ese të bukura, stil elegant dhe të fuqishëm, i ndershëm me lexuesin e tij, i guximshëm me faktet dhe interpretimet e tyre, vepra ka themel të fortë ironie e vetëironizimi, duke bërë që e kaluara dhe tranzicionin shqiptar të vijë në forma të larmishme, duke treguar se si janë përthyer ngjarjet e në jetën shpirtërore të shkrimtarit shqiptar.
I pasuruar edhe nga fragmente autobiografike, ky libër lartësohet me zgjerimin e tematikës së Arian Lekës, por edhe të angazhimit të tij: dhe, shkrimtarët e angazhuar të Europës, janë ata që trondisin ndërgjegjen e kontinentit tonë me të vërtetat që shkruajnë. Autori nuk mënon të depërtojë në rikthimet e hidhura të keqkuptimeve dhe, duke krahasuar klasikët - determinizmi i të cilëve këto ditë vetëm sa na largon nga shpresa se mund t'ia dalim, Arian Leka na paralajmëron me shumë forcë edhe për epokën e re digjitale, këtë hapësirë intelektuale me një dozë të madhe të identiteti të rremë, që bëhet instrument për riformulimin e njeriut. Koha është gjithmonë në anën e shkrimtarit dhe rrjedh nëpër të si një rrymë gjaku. "Në kërkim të këmishës së humbur" është një kërkim i hapësirës identitare të shkrimtarit, kudo ku gjendet ai dhe kudo ku kjo hapësirë shfaqet. Prandaj ky libër ka një vlerë universale dhe ne e lexojmë si një profeci, si një parashikim, apo ndoshta si një udhërrëfyes për të kapërcyer hapësirën e errët të jetës sonë."

Shkrimtari Arian Leka ka botuar 6 libra dhe 1 Audiobook në gjuhën maqedonase:
2016: Gjarpri i shtëpisë (Домашна змија), roman. Përktheu: Mirjana Ilieva Jashari, Shtëpia botuese GOTEN;
2019: Arian Leka -  Poezija. Shkup / Skopje: antologji poetike, botim shqip-maqedonisht-anglisht: Përktheu Resul Shabani, Botues "Lidhja e Shkrimtarëve të Maqedonisë së Veriut."
2021:  Ndreqje gabimesh (Поправање на грешките), poemë. Përktheu Ilir Ajdini;  Shtëpia botuese PERUN ARTIS;
2021: Audiobook: Ndreqje gabimesh (Поправање на грешките ),  poemë, Përkthru Ilir Ajdini, Shtëpia botues "Самоглас";
2022: Hartë memece për të mbyturit (Нема мапа за удавените", poezi, ese. Përktheu Ilir Ajdini; Shtëpia botuese PERUN ARTIS;
2023: Shpina e Burrit (Грбот на мажот), tregime. Përktheu Kreshnik Ajdini, Shtëpia botuese ILI-ILI;
2024 - Në kërkim të këmishës së humbur (Во потрага по изгубеното кошул), ese. Përktheu Jordana Shemko Georgievska, Shtëpia botuese PERUN ARTIS.

24 June 2024

Mechthild Henneke në POETEKA - TIRANA IN BETWEEN

Mechthild Henneke është fituese e bursës letrare "POETEKA - Tirana in Between" "dhe, me mbështetjen e rrjetit TRADUKI, do të qëndrojë në rezidencen letrare "POETEKA - Tirana in Between" gjatë muajit korrik 2024, për të kryer punë kërkimore për romanin e saj të ri mbi një temë shqiptare. Gazetarja dhe shkrimtarja gjermane Mechthild Henneke ka studiuar për shkenca politike. Më pas ajo ndoqi Shkollën e Gazetarisë "Henri Nannen" në Hamburg. Me fillimin e luftërave ballkanike ajo raportoi intensivisht mbi krizën e refugjatëve për BERLINER ZEITUNG. Misioni i NATO-s në Kosovë, në vitin 1999, shënoi një pikë kthese për të dhe krijimtarinë e saj. Ajo mbërriti fillimisht në Shqipëri, si pjesë e një organizate humanitare dhe, më vonë, e vazhdoi misionin e vet në Kosovë. Përshtypjet e forta të konfliktit nuk e lanë të ikte më prej aty. 

Nga viti 2001-2028 Mechthild Henneke punoi në Misionin e Kombeve të Bashkuara në Kosovë, OSBE-në në Kosovë si dhe zëdhënëse e UNMIK-ut pas trazirave të dhunshme që shpërthyen në Kosovë në vitin 2004. E frymëzuar nga përvoja jetësore e një miku shqiptar nga Kosova ajo shkroi romanin "Ach, mein Kosovo" (PalmArtPress2021), që rrëfen për një student të mjekësisë, i cili i bashkohet Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës si luftëtar vullnetar. Romani i Mechthild Henneke bazohet në ngjarje të vërteta dhe trajton çështje luftës, ikjes dhe jetën mes dy kulturave, ku ajo shtron pyetjen: Për çfarë ia vlen të luftosh? Jeton dhe punon si shkrimtare dhe gazetare e pavarur në Berlin.

Pas romanit të mirëpritur "Ah, mein Kosovo", Mechthild Henneke, po vijon punën e vet kërkimore për të mbledhur material mbi romanin e saj të dytë. Tema e këtij romani lidhet me mbrojtjen që popullsia shqiptare u ofroi hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore, për t'i shpëtuar ata nga deportimi në kampet e vdekjes, temë e veçantë kjo për historinë shqiptare dhe një risi e për publikun gjerman. Njëlloj si me romanin e saj të parë "Ah, mein Kosovo", autorja synon të hkruajë një "doku-fiction", që do të thotë "një roman i vendosur pranë ngjarjeve aktuale, që i mëson lexuesit diçka vërtet të rëndësishme për historinë.
Puna e shkrimtares Mechthild Henneke mbi këtë çështje përfshin kërkime në arkiva dhe biblioteka, intervista me dëshmitarë/pasardhës të dëshmitarëve, vizita në qytete ku është bërë mbrojtja e hebrenjve, takime me autorë që kanë shkruar mbi këto ngjarje si dhe vizita në muzeume, si njohje e plotë me faktet dhe parakusht absolut për këtë projekt letrar. 
Kjo histori sapo ka filluar të zbulohet në sytë e publikut europian dhe ka rëndësi të veçantë jo vetëm për Shqipërinë dhe Kosovën, apo për gjermanët, të cilëve do u adrsohet fillimisht libri i pritshëm, por edhe më gjerë pasi, siç thekson autorja, kemi të bëjmë me një histori me interes universal, që tregon se guximi dhe vullneti i fortë mund të thyejnë politikën barbare dhe mizore.

  

https://www.dw.com/.../romani-ah-kosova-ime-i.../a-61940430


https://www.albinfo.ch/promovohet-ne-cyrih-romani-ach-mein-kosovo-i-autores-metchild-henneke/


https://mhenneke.de/files/mh_presse/pressetext_ach_mein_kosovo_mechthild_henneke_albanisch2.pdf

 

31 May 2024

“Në kërkim të këmishës së humbur” fituese e “Fondit të Përkthimit Letrar"

"Në kërkim të këmishës së humbur", me autor Arian Lekën, shpallet vepër fituese e "Fondit për Përkthimit Letrar nga Gjuha Shqipe në Gjuhë të Huaj". Juria, e kryesuar nga përkthyesi Erion Kristo dhe me anëtarë dekanen e Fakultetit të Gjuhëve të Huaja, Esmeralda Kromidha dhe profesor Blendi Lamin, vlerësoi këtë vepër për t'u mbështetur nga Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit për përkthim në gjuhën kroate. Botues në Kroaci – Neolit; përkthyes Mendu Imeri.
Vepra u vlerësua me motivacionin: "Një vepër sfiduese për nga zhanri dhe simbolika, e cila vjen bukur në gjuhën kroate duke ruajtur sa më shumë botkuptimin origjinal dhe duke iu përshtatur gjuhës pritëse, i jep mundësinë lexuesit të kultivuar kroat që të njihet me një vepër të spikatur në letrat shqipe".
Suadela Balliu

21 May 2024

Dragan Velikić në rezidencën letrare "POETEKA - Tirana in Between".

Dragan Velikić në rezidencën për shkrimtarë dhe përkthyes letrarë "POETEKA - Tirana in Between".
Në muajin maj shkrimtari Dragan Velikić do të qëndrojë në Tiranë për të realizuar një programin e tij letrar, si fitues i bursës për autorët në redidencë, mbështetur nga TRADUKI dhe realizuar prej 11 vjetësh nga shoqata POETEKA
Dragan Velikić është një nga shkrimtarët më të njohur të letërsise moderne serbe. Lindi në Beograd (1953), ku studioi Letërsi të Përgjithshme dhe u specializua për Teori Letrare. Ka qenë redaktor i redaksisë botuese në Radio B-92 dhe ka shkruar vazhdimisht editorialë për Danas, Vreme dhe NIN. Jeton në Beograd si shkrimtar i pavarur. Dragan Velikić është autor i 19 librave në prozë: romane, tregime dhe ese. Për krijimtarinë e tij të pasur ai është vlerësuar me çmime të shumta letrare, mes të cilëve "Miloš Crnjanski - 1988" për veprën "Via Pula" dhe është dy herë fitues i çmimit prestigjioz "NIN" në vitet 2007 dhe 2015 " për romanet "Dritarja Ruse" dhe "Hetuesi". Ai është gjithashtu fitues i çmimin "Meša Selimovic" për librin më të mirë të vitit si dhe, çmimin e Europës Qendrore për Letërsi për romanin "Bonavia" (2012) për romanin "Bonavia", si dhe çmimin e Qytetit të Budapest (2013). Nga qershori i viti 2005 deri në nëntor të vitit 2009 Dragan Velikić ishte Ambasador i Republikës së Serbisë në Austri. Librat e tij janë përkthyer në 17 gjuhë europiane.
"POETEKA - Tirana in Between" është një nga projektet kryesore të shoqatës POETEKA, përmes së cilës realizohet Programi Rezidencial për Shkrimtarë, Përkthyes Letrarë dhe Artistë. Që nga themelimi i saj, në vitin 2013, kjo rezidencë pritur më 58 shkrimtarë, përkthyes letrarë. , dhe artistët, duke u bërë një hapësirë unike në Shqipëri për shkrimtarët, përkthyesit dhe artistët e vendeve të BE-së dhe rajonit të Ballkanit Perëndimor.
Programi "POETEKA - Tirana in Between" është zbatuar në kuadër të projekteve "Reading Balkans" dhe "Translation in Motion" të bashkëfinancuar nga TRADUKI, rrjeti europian për letërsinë dhe librat dhe Programi i "Europës Krijuese" të Bashkimit Evropian, si dhe nga Ambasada. të Gjermanisë, Goethe Zentrum Tirana, Ambasada e Austrisë dhe Ministria e Kulturës së Shqipërisë. Së fundmi, "POETEKA - Tirana in Between" është përfshirë në Hartën e Rrjetit Evropian të Rezidencave të Përkthimeve Letrare (RECIT – Réseau Européen des Centres de Traducteurs).

18 April 2024

Poezi nga Arian Leka në antologjinë UNHA ÁRBORE CAE

Botohet në Pontevedra antologjia UNHA ÁRBORE CAE – NJË PEMË BIE, në të cilën janë edhe gjatë poezi nga Arian Leka, shkëputur nga libri "Hartë memece për të mbyturit". Parathënia dhe përkthimi në galicianisht María Lado. 


Parathënia dhe përkthimi në galicianisht nga María Lado: "…Pas ditëve që ndamë në Punëtorinë e Përkthimit të Ishullit San Simón, në tetor të vitit 2021, shkrova një poezi në 3 pjesë. Doja të tregoja se sa i brishtë është realiteti, jeta, krahasuar me sigurinë që më ka frymëzuar gjithmonë në shkrim. Por doja gjithashtu të kisha edhe një litar për të mbajtur, kur të kthehesha në atë përvojë intensive, drejt së cilës po shkon e je në gjysmë të rrugës me dikë, me të atë që  ndan një pasion. Miqësia mes poetëve fillon gjithmonë me një urë ku, shpesh, dy njerëz takohen në gjysmë të rrugës, mbi ujërat e një përroi që zbret zhurmshëm, si për çdo ditë, pa e vënë re zhurmën e tij. Ato miqësi bëhen të forta në pak orë, ushqehen nga takime të rastësishme, të pakta, por gjithmonë intensive. Kjo përvojë është një nga dhuratat më të mira që më ka dhënë jeta…

…Shkuam në ishull për të përkthyer. Për t'i çuar poezitë nga një gjuhë në tjetrën, por në mënyrë të pashmangshme erdhën historitë që lidhen, si midhjet, me atë qëllim që autorët lënë mes shkrimit dhe origjinës. Ne ecim nëpër arkitekturën e secilit tekst duke kërkuar se kush e ngriti atë. Kjo është shumë më tepër se përkthimi, sigurisht, është njohja me njëri-tjetrin.

Në ato ditë ne flisnim një lingua franca, që nuk ishte gjuha e asnjërit prej njerëzve që ishin atje. Por ata i bashkoi pasioni dhe kurioziteti. E gjithë kjo është këtu në këtë libër. Edhe pse do të shihni, sigurisht, atë që dëshironi të shihni. Ju do të ktheheni në vendet tuaja dhe kjo është mirë. Kështu duhet të mbetet poezia…"

 

(fragment nga "Pragu" – A ÁRBORE, A ILLA, NÓS E COMO SE DI NA TÚA LINGUA)

26 March 2024

Dita e Autorëve Europianë - Day of European Authors

-Shkrimtari dhe studiuesi i letërsisë dr. Arian Leka paraqiti sot librin "Hartë memece për të mbyturit" në gjimnazin Sami Frashëri -

- Arian Leka paraqiti veprën dhe bashkëbisedoi me gjimnazistët për diversitetin kulturor europian përmes letërsisë dhe përkthimeve, rëndësinë e leximeve dhe "europianizmin" si ide e kahershme dhe në perspektivat e tij kulturore në kushtet e një Europe që ndryshon.

 

#AShSh

#dayofeuropeanauthors

#readwitheurope

#creativeeurope

#EuropeanWritersCouncil

 

Shkrimtari dhe studiuesi dr. Arian Leka, përgjegjës i Sektorit të botimeve enciklopedike ( QBEA) në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë, sot më 25 mars 2025, në kuadër të Ditës së Autorëve Europianë, mbajti një veprimtari në sallën "Auditor" të gjimnazit "Sami Frashëri" në Tiranë, ku ishin pranishëm drejtoresha e këtij institucioni, znj.Majlinda Ziu, mësues dhe mbi 100 gjimnazistë, mes të cilëve edhe krijues nga rrethi letrar. 

Në fillim të takimit, shkrimtari Arian Leka përshëndeti të pranishmit dhe bëri një përshkrim të shkurtër mbi domethënien dhe rëndësinë e Ditës së Autorit Europian, duke u ndalur jo vetëm në historinë e mëhershme të Shqipërisë, si një vend me kontribute në Europë dhe në Rilindjen Europiane, por edhe për përpjekjet për të ruajtur orientimin europian pas viteve 1900 e në vijim. 

25 Marsi 2024 vjen si një ngjarje historike për Europën, për shkrimtarët dhe për lexuesit e saj të rinj, - tha dr. Leka, - ndërsa kujtoi të pranishmit se "Dita e autorëve europianë" do të kujtohet përmes takimeve që do të mbahen njëkohësisht në 40 vende të kontinentit.

Pas fjalës përshëndetëse dr. Leka paraqiti librin "Hartë memece për të mbyturit". 

Paraqitja e librit nisi me leximin e fragmenteve të zgjedhura nga libri dhe me poemën "Auschwitz detar", duke veçuar prozat "Prej nga vjen Drita", "Më fort se sa fjalët" dhe disa poezi nga libri. 

Poema "Auschwitz detar", që paraqitet si kulminacion i veprës, është një përfytyrim i pashoq mbi Mesdheun si një kamp përqendrimi nënujor dhe metropol alegorik i të ikurve e i të mbyturve në det. Kjo temë u bë sërish e afërt ngaqë në fjalorin e Europës pa kufij, u rikthyen fjalët kamp - tel me gjemba - mur - luftë - ata - ne... Libri dhe poema "Auschwitz detar" është përkthyer në anglisht, gjermanisht, frëngjisht, spanjisht, italisht, anglisht, polonisht, greqisht, rumanisht, serbisht, boshnjakisht, kroatisht, sllovakisht, maqedonisht, sllovenisht në gjuhën malazeze etj. 

Shkrimtari e paraqiti poemën "Auschwitz detar" si rast për të bashkëbiseduar mbi diversitetin kulturor europian, letërsinë, lirinë dhe rolin e shkrimtarit përballë luftës, në të cilën ai përdor gjuhën dhe fjalën si mjet, vendin e letërsisë në një botë të copëtuar nga konfliktet dhe lufta, që ndryshon shkrimin, leximin dhe këndvështrimet, duke sjellë kulturën e urrejtjes.

Letërsia, -theksoi Leka, -është një nga zonat e prekura nga lufta edhe kur lufta është larg. Por lufta, paradoksalisht dhe në mënyrë sarkastike, veç shkatërrimit dhe viktimave, lë pas edhe kryevepra letrare. 

Teksa lexoi për nxënësit e gjimnazit "Sami Frashëri", Arian Leka theksoi se letërsia europiane ka hyrë përherë mes urrejtjes për të na paralajmëruar, për të qenë dëshmitar, për të mos harruar sa ndodh, sepse në atë çast, është të parashikojë, të paralajmërojë në kohë, të mbajë shënim dhe të shkruajë, si një mënyrë për ta kuptuar më thellë gjithë sa ndodh. Por në një mënyre lufta është një mësues. Ne mësojmë nga lufta, jo vetëm nga lufta me armë, por edhe nga lufta vetjake dhe lufta në sferat publike. Prej tyre mësojmë si të kundërshtojmë, si të protestojmë, si të mos humbasim shpresën dhe si të rilindemi në një hapësirë të gjerë e të përbashkët dhe pa kufi, të frymëzuar nga kultura, nga ajo kulturë që promovon bashkimin, jo ndarjen, nga ajo kulturë që ngjizi ndërgjegjen kulturore europiane, nga ajo kulturë që lindi para se të krijoheshin shtetet kombëtare, para se të lindte urrejtja, duke shprehur mospëlqim dhe mospërkrahje për nacionalizmin, të veçimit me mure dhe ndarjes në kampe.

Lidhur me diversitetin kulturor europian, perspektivën e letërsisë europiane dhe "europianizmin", dr. Arian Leka u ndal në rastin Stefan Zweig dhe rastin Milan Kundera. 

Ku takim u prit me shumë kënaqësi nga nxënësit e gjimnazit "Sami Frashëri", të cilët i drejtuan pyetje të shumta për idenë europiane, mbi krijimtarinë, për mënyrën e shkrimit, mbi të qenit qytetar europian, mbi "të harruarit nga Europa" dhe mesazhet që morën përmes leximit të fragmenteve nga vepra letrare e dr. Arian Lekës. 

Vetë gjimnazistët përcollën gjatë diskutimeve të mëtejshme mesazhe shprese për integrimin e Shqipërisë në Bashkimin Europian, duke e përfytyruar atë jo të idealizuar, si vizion i rilindësve, por si realitet i prekshëm, që ka detyrimet e veta dhe shprehën idetë e tyre për zhvillimin dhe ruajtjen e kulturës dhe traditave më të mira në vendin tonë, të cilat na kanë përfaqësuar me dinjitet në Europë dhe për të punuar për zhvillimin e mëtejshëm të vendit. 

Në fund të këtij takimi drejtoresha e gjimnazit "Sami Frashëri", znj. Majlinda Ziu, përgëzoi autorin Arian Leka dhe u shpreh se takimi i sotëm pati vlerë të dyfishtë për edukimin e gjimnazistëve për të folurin në publik dhe qasjen e bashkëpunimeve individuale në kulturën letrare, filozofike dhe më gjerë, duke na bërë të vetëdijshëm mbi ato që mbeten si pritshmëri dhe ideale dhe realitetet e sotme, që jo gjithmonë u zgjidhën drejt dhe në kohën e duhur.

Shkrimtari Arian Leka falënderoi të pranishmit për pjesëmarrjen dhe përfshirjen në diskutime, debate dhe ide dhe theksoi se Dita e Autorëve Europianë (DoEA) është nismë e Komisionit Europian, që synon të rilidhë brezat e rinj me autorët, leximin e librave, për t'i ndihmuar ata të zbulojnë diversitetin e letërsisë europiane, duke theksuar se Europa i do librat! 

Dr. Arian Leka është autor i shumë librave me poezi, prozë, ese dhe studime letrare mbi realizmin socialist në Shqipëri dhe traditën letrare shqiptare. Veprat e tij janë nderuar 6 herë me çmime kombëtare nga Ministria e Kulturës dhe Shoqata e Shkrimtarëve, si dhe me 3 çmime të tjera ndërkombëtare për letërsinë. 

Krijimtaria e Arian Lekës, në prozë dhe poezi, është përkthyer në anglisht, gjermanisht, frëngjisht, spanjisht, italisht, anglisht, polonisht, greqisht, rumanisht, serbisht, boshnjakisht, kroatisht, sllovakisht, maqedonisht, sllovenisht në gjuhën malazeze etj.

 

www.akad.gov.al

Dita e Autorëve Europianë - Day of European Authors

Dita e Autorëve Europianë -  Day of European Authors

-Shkrimtari dhe studiuesi i letërsisë dr. Arian Leka paraqiti sot librin "Hartë memece për të mbyturit" në gjimnazin Sami Frashëri -

- Arian Leka paraqiti veprën dhe bashkëbisedoi me gjimnazistët për diversitetin kulturor europian përmes letërsisë dhe përkthimeve, rëndësinë e leximeve dhe "europianizmin" si ide e kahershme dhe në perspektivat e tij kulturore në kushtet e një Europe që ndryshon.

 

#AShSh

#dayofeuropeanauthors

#readwitheurope

#creativeeurope

#EuropeanWritersCouncil

 

Shkrimtari dhe studiuesi dr. Arian Leka, përgjegjës i Sektorit të botimeve enciklopedike ( QBEA) në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë, sot më 25 mars 2025, në kuadër të Ditës së Autorëve Europianë, mbajti një veprimtari në sallën "Auditor" të gjimnazit "Sami Frashëri" në Tiranë, ku ishin pranishëm drejtoresha e këtij institucioni, znj.Majlinda Ziu, mësues dhe mbi 100 gjimnazistë, mes të cilëve edhe krijues nga rrethi letrar. 

Në fillim të takimit, shkrimtari Arian Leka përshëndeti të pranishmit dhe bëri një përshkrim të shkurtër mbi domethënien dhe rëndësinë e Ditës së Autorit Europian, duke u ndalur jo vetëm në historinë e mëhershme të Shqipërisë, si një vend me kontribute në Europë dhe në Rilindjen Europiane, por edhe për përpjekjet për të ruajtur orientimin europian pas viteve 1900 e në vijim. 

25 Marsi 2024 vjen si një ngjarje historike për Europën, për shkrimtarët dhe për lexuesit e saj të rinj, - tha dr. Leka, - ndërsa kujtoi të pranishmit se "Dita e autorëve europianë" do të kujtohet përmes takimeve që do të mbahen njëkohësisht në 40 vende të kontinentit.

Pas fjalës përshëndetëse dr. Leka paraqiti librin "Hartë memece për të mbyturit". 

Paraqitja e librit nisi me leximin e fragmenteve të zgjedhura nga libri dhe me poemën "Auschwitz detar", duke veçuar prozat "Prej nga vjen Drita", "Më fort se sa fjalët" dhe disa poezi nga libri. 

Poema "Auschwitz detar", që paraqitet si kulminacion i veprës, është një përfytyrim i pashoq mbi Mesdheun si një kamp përqendrimi nënujor dhe metropol alegorik i të ikurve e i të mbyturve në det. Kjo temë u bë sërish e afërt ngaqë në fjalorin e Europës pa kufij, u rikthyen fjalët kamp - tel me gjemba - mur - luftë - ata - ne... Libri dhe poema "Auschwitz detar" është përkthyer në anglisht, gjermanisht, frëngjisht, spanjisht, italisht, anglisht, polonisht, greqisht, rumanisht, serbisht, boshnjakisht, kroatisht, sllovakisht, maqedonisht, sllovenisht në gjuhën malazeze etj. 

Shkrimtari e paraqiti poemën "Auschwitz detar" si rast për të bashkëbiseduar mbi diversitetin kulturor europian, letërsinë, lirinë dhe rolin e shkrimtarit përballë luftës, në të cilën ai përdor gjuhën dhe fjalën si mjet, vendin e letërsisë në një botë të copëtuar nga konfliktet dhe lufta, që ndryshon shkrimin, leximin dhe këndvështrimet, duke sjellë kulturën e urrejtjes.

Letërsia, -theksoi Leka, -është një nga zonat e prekura nga lufta edhe kur lufta është larg. Por lufta, paradoksalisht dhe në mënyrë sarkastike, veç shkatërrimit dhe viktimave, lë pas edhe kryevepra letrare. 

Teksa lexoi për nxënësit e gjimnazit "Sami Frashëri", Arian Leka theksoi se letërsia europiane ka hyrë përherë mes urrejtjes për të na paralajmëruar, për të qenë dëshmitar, për të mos harruar sa ndodh, sepse në atë çast, është të parashikojë, të paralajmërojë në kohë, të mbajë shënim dhe të shkruajë, si një mënyrë për ta kuptuar më thellë gjithë sa ndodh. Por në një mënyre lufta është një mësues. Ne mësojmë nga lufta, jo vetëm nga lufta me armë, por edhe nga lufta vetjake dhe lufta në sferat publike. Prej tyre mësojmë si të kundërshtojmë, si të protestojmë, si të mos humbasim shpresën dhe si të rilindemi në një hapësirë të gjerë e të përbashkët dhe pa kufi, të frymëzuar nga kultura, nga ajo kulturë që promovon bashkimin, jo ndarjen, nga ajo kulturë që ngjizi ndërgjegjen kulturore europiane, nga ajo kulturë që lindi para se të krijoheshin shtetet kombëtare, para se të lindte urrejtja, duke shprehur mospëlqim dhe mospërkrahje për nacionalizmin, të veçimit me mure dhe ndarjes në kampe.

Lidhur me diversitetin kulturor europian, perspektivën e letërsisë europiane dhe "europianizmin", dr. Arian Leka u ndal në rastin Stefan Zweig dhe rastin Milan Kundera. 

Ku takim u prit me shumë kënaqësi nga nxënësit e gjimnazit "Sami Frashëri", të cilët i drejtuan pyetje të shumta për idenë europiane, mbi krijimtarinë, për mënyrën e shkrimit, mbi të qenit qytetar europian, mbi "të harruarit nga Europa" dhe mesazhet që morën përmes leximit të fragmenteve nga vepra letrare e dr. Arian Lekës. 

Vetë gjimnazistët përcollën gjatë diskutimeve të mëtejshme mesazhe shprese për integrimin e Shqipërisë në Bashkimin Europian, duke e përfytyruar atë jo të idealizuar, si vizion i rilindësve, por si realitet i prekshëm, që ka detyrimet e veta dhe shprehën idetë e tyre për zhvillimin dhe ruajtjen e kulturës dhe traditave më të mira në vendin tonë, të cilat na kanë përfaqësuar me dinjitet në Europë dhe për të punuar për zhvillimin e mëtejshëm të vendit. 

Në fund të këtij takimi drejtoresha e gjimnazit "Sami Frashëri", znj. Majlinda Ziu, përgëzoi autorin Arian Leka dhe u shpreh se takimi i sotëm pati vlerë të dyfishtë për edukimin e gjimnazistëve për të folurin në publik dhe qasjen e bashkëpunimeve individuale në kulturën letrare, filozofike dhe më gjerë, duke na bërë të vetëdijshëm mbi ato që mbeten si pritshmëri dhe ideale dhe realitetet e sotme, që jo gjithmonë u zgjidhën drejt dhe në kohën e duhur.

Shkrimtari Arian Leka falënderoi të pranishmit për pjesëmarrjen dhe përfshirjen në diskutime, debate dhe ide dhe theksoi se Dita e Autorëve Europianë (DoEA) është nismë e Komisionit Europian, që synon të rilidhë brezat e rinj me autorët, leximin e librave, për t'i ndihmuar ata të zbulojnë diversitetin e letërsisë europiane, duke theksuar se Europa i do librat! 

Dr. Arian Leka është autor i shumë librave me poezi, prozë, ese dhe studime letrare mbi realizmin socialist në Shqipëri dhe traditën letrare shqiptare. Veprat e tij janë nderuar 6 herë me çmime kombëtare nga Ministria e Kulturës dhe Shoqata e Shkrimtarëve, si dhe me 3 çmime të tjera ndërkombëtare për letërsinë. 

Krijimtaria e Arian Lekës, në prozë dhe poezi, është përkthyer në anglisht, gjermanisht, frëngjisht, spanjisht, italisht, anglisht, polonisht, greqisht, rumanisht, serbisht, boshnjakisht, kroatisht, sllovakisht, maqedonisht, sllovenisht në gjuhën malazeze etj.

 

www.akad.gov.al

 

25 March 2024

Dita e Autorëve të Europës - Day of European Writers - 25 Mars 2024



Shkrimtari Arian Leka organizon sot, më 25 mars 2025, veprimtarinë e tij në Tiranë, Shqipëri, në gjimnazin "Sami Frashëri" në kuadër të Ditës së Autorëve Europianë. 

Arian Leka është autor i shumë librave me poezi, prozë, ese dhe studime letrare mbi realizmin socialist në Shqipëri dhe traditën letrare shqiptare. Veprat e tij janë nderuar 6 herë me Çmime Kombëtare nga Ministria e Kulturës dhe Shoqata e Shkrimtarëve si dhe me 3 çmime të tjera ndërkombëtare për letërsinë. Krijimtaria e Arian Lekës, në prozë dhe poezi, është përkthyer në anglisht, gjermanisht, frëngjisht, spanjisht, italisht, anglisht, polonisht, greqisht, rumanisht, serbisht, boshnjakisht, kroatisht, sllovakisht, maqedonisht, sllovenisht në gjuhën malazeze etj.  
Në takimin me nxënësit e gjimnazit "Sami Frashëri" do të lexohen pjesë të zgjedhura nga libri "Hartë memece për të mbyturit", përmes së cilës Arian Leka rrëfen jo vetëm një histori shqiptare, por edhe një narrativë evropiane mbi historinë e trafikimeve, emigrantëve dhe refugjatëve si dhe do të bashkëbisedohet mbi diversitetin kulturor europian, perspektivën e letërsisë europiane dhe "europianizmin" nga Stefan Zweig te Milan Kundera, mbi lirinë dhe luftën dhe metaforën "Auschwitz detar", vështruar si histori shqiptare dhe narrativë e gjerë europiane mbi emigracionin, trafikimet, humanizmin dhe dinjitetin njerëzor.

Dita e Autorëve Europianë (DoEA) është  nismë e Komisionit Europian, që synon të rilidhë brezat e rinj me autorët, leximin e librave, për t'i ndihmuar ata të zbulojnë diversitetin e letërsisë europiane, duke theksuar se Europa i do librat!

Total Pageviews