06 May 2019

Shpina e Burrit - tregimet e Arian Lekës në Beograd

"Përkthimi dhe botimi i vëllimit me tregime të Arian Lekës, Shpina e burrit (Partizanska Knjiga, Beograd, 2018), nuk mund të merret asesi ekskluzivisht si sipërmarrje botuese, por edhe si akt politik par excellence, si akt i ndërmarrë në emër të prishjes së qetësisë të diktuar nga e njëjta politikë. Nuk jam i sigurt nëse botimi i këtij libri do të jetë i mjaftueshëm për
ndryshimin e një narrative përmbysëse, që shoqëron në përgjithësi marrëdhëniet serbo-shqiptare. Por në emër të mirësjelljes elementare njerëzore dhe letërsisë së vërtetë jam i sigurt që Shpina e burrit i Arian Lekës është një prelud tejet i mirë i asaj çka letërsia shqiptare përshfaq sot, mbi çdo bazë dhe mbi çdo kriter." (Srdjan Srdić)

Janë përzgjedhur 22 tregime, shkruar në 10 dhjetë vjet krijimtari, (1994 - 2004), nga koha kur Arian Leka botoi librin e parë me tregime "Ky vend i qetë ku s'ndodh asnjë", deri kur u botua përmbledhja me tregime "Shpina e burrit". Shënimet kritike që kanë shoqëruar botimin kanë theksuar se Arian Leka në këtë libër përdor teknika postmoderne, metafizikën, fiction-dokumentar, përdor paranojën kolektive, euforinë e masës, si dhe një dozë realizmi magjik, mbërritur më fort nga fabulat përrallore të vendit të tij se sa nga shkolla amerikanolatine.

"Arian Leka shfaqet si shkrimtar që tërhiqet nga marrëdhëniet
familjare në një mënyrë jo të përditshme, nga marrëdhënie
të mbrujtura në përditshmërinë shqiptare dhe nga errësira e tranzicionit, mbajtur në ekuilibër mes çështjes universale të organizimit shoqëror dhe shtegut lokal të kohës historike", shkruan Srdjan Srdić në pasthënien e botimit në Serbi.

Ndërkaq, njëra nga gazetat më të njohura në Bosnjë-Hercegovinë, në shkrimin kritik të Đorđe Krajišnik shkruan: "Arian Leka është autori që na ndriçon madhërisht kontekstin e letërsisë shqiptare. Ndonëse përkthimi i një libri të vetëm nuk do të thotë zbulim i gjithë letërsisë, gjithsesi, e nënvijëzoj, pa librin "Shpina e burrit" do të kishim mbetur sot e gjithë ditën padyshueshmërisht më të varfër me një zë të fuqishëm tregimtar, i cili, në një formë a në një tjetër, me siguri na përket të gjithëve ne. "Shpina e burrit" na tregon padyshueshmërisht se Arian Leka është një autor ndërmjetësues, që e kapërcen dukshëm një kulturë të vetme, autor që me talentin dhe vrullin e vet hyn në aradhën e mjeshtrave të mëdhenj të kohës sonë."

Shkrimtari dhe kritiku Srdjan Srdić vëren gjithashtu se...: "

Që nga tregimi i parë, "Prej nga vjen drita", e deri tek tregimi i njëzet e dytë, ai që mbyll librin "Shpina e burrit" dhe që titullohet "Arma misterioze", Arian Leka shfaqet si shkrimtar i obsesionuar nga marrëdhëniet familjare në një mënyrë jo të përditshme, sot në dukje arkaike, alla Danilo Kish.

Ato janë marrëdhënie të mbrujtura në përditshmërinë shqiptare, nga ato që kanë prapa figurën monolite të Enver Hoxhës, tek ato të errësirës së tranzicionit në ndërkohë vështirësisht të përcaktueshme, deri në ato të ditëve tona.

Me këtë Arian Leka ia ka dalë të ruajë një ekuilibër mes çështjes universale të organizimit shoqëror dhe shtegut lokal të kohës historike. Tregimet e shkruara me këtë çelës familjar ("Album me Xhabir dhe Xhebrail", "Brisk", "Zogjtë e pikturave"...) përbëjnë shpesh dëshmi mbi misteret e kompleksitetit të këtyre marrëdhënieve, mistere apo sekrete që duhet të qëndrojnë aty ku misteret qëndrojnë, tek trysnitë dhe mbingarkesat që burojnë në thelb apriori nga konstruksioni i komunitetit njerëzor.

Në këtë korpus tregimesh Arian Leka i rezervon vetes të drejtën për një farë indulgjence si mospranim të thekave të rënda të ironisë, pjellë e një të kuptuari që vjen nga shfaqja e tij, nga një mungesë simpatie tek acarime radikale.

Krejt ndryshe duken tregimet që merren me fatin e emigrantëve shqiptarë pas vitit 1991, të atyre që masivisht braktisin një nga vendet më të varfra të Europës në fund të shekullit të shkuar, në kërkim të strehës përtej Atlantikut, por edhe në Italinë fqinje.

Cikli emigrant i tregimeve ndërtohet me tekste pakrahasimisht më të dhimbshëm, të tillë që shkaktojnë hidhësi dhe ngarkesë leximi, për shkak të identifikimit të drejtpërdrejtë dhe të papenguar me viktimat historike të padyshimta, nga të cilat nuk ka pak anekënd Ballkanit.

Dy janë tregimet nga ky korpus tematik më sinjifikativë, "Academic Orgasm", por në radhë të parë "Pema", tregimi im favorit në gjithë librin e Arian Lekës dhe prej ku, nga perspektiva e një fëmije, duken vuajtjet e emigrantit dhe tmerri që i ndjek ata, çka i kontribuon drejtpërdrejtshmërisë, por edhe zmadhimit të mundimeve para tablove të natyrës njerëzore, të pandreqshme dhe të keqe. Në fund, por jo më pak të rëndësishme, qëndrojnë tregimet e tipit eksperimental ("Krijimi i njeriut të ri", "Ftesa", "Dritare nga fusha"...), ku vërehet aspirata e Arian Lekës ndaj veprimit, të cilin mund ta quajmë metafiction të metafiction-it, një lojë për llogari të postmodernes, epokës së mbyllur në qorrsokakun e veprimeve të vdekura, të pakuptimta."

30 April 2019

Vitomirka Trebovac - READING BALKANS - POETEKA “Tirana in Between”

Vitomirka Trebovac ështe autorja fituese e bursës për muajin Maj në Rezidencën letrare "Tirana in Between", organizuar nga POETEKA, si pjesë e READING BALKANS, bashkëmbështetur nga Programi "Europa Krijuese" i Bashkimit Europian dhe TRADUKI.


Vitomirka Trebovac (Novi Sad, 1980) është poete dhe prozatore. Shkruan kryesisht tregime tepër të shkrurta, të cilat janë botuar në revista letrare të ndryshme rajonit.. Që prej shkollës së mesme Vitomirka Trebovac ka jetuar në po atë qytet të vogël, thuajse jashtë qytetit, pranë natyrës dhe prej aty, më vonë ajo filloi të udhëtonte e të punonte kryesisht në qytete pranë detit. 


Ka pasur edhe përvoja të pasuksesshme emigrimi, ku më i rëndësishmi ishte ai në Berlin, 2007, deri sa, siç shprehet autorja, "e kuptova se sa e rëndësishme ishte për mua gjuha amtare dhe atdheu im." Më pas ajo punoi si mësuese në shkollë dhe në vijim në një librari, pasi "ajo ishte puna që kishte dëshiruar gjitmonë."


Vitomirka Trebovac është autore e dy librave me poezi: "Plavo u boji" (2011) and "Sve drveće, sva deca i svi bicikli u meni" (2017). Së bashku me Jelena Angjelovski ajo përzgjodhi, redaktoi dhe përgatiti për shtyp librin poetik "Kjo nuk është shtëpi" (2017), antologji me temën e emigracionit, që përmbledh punën e 50 poetëve nga Ballkani

 

 

25 April 2019

PRILL 23 APRIL 2019: DITA BOTËRORE E LIBRIT - WORLD BOOK DAY

Mbrëmje frymëzuese mes miqve të letërsisë dhe të teatrit në Hemingway gjatë Ditës Botërore të Librit, më 23 Prill 2019, të cilët na sollën prane ajkën e letërsisë klasime, moderne dhe bashkëkohore austriake. 
Aktoret e mirënjohura Ema Andrea dhe Erjona Kakeli përcollën te të pranishmit emocione të forta, teksa lexuan me profesionalizëm dhe dashuri poezi vjeneze dhe fragmente nga krijimtaria e shkrimtarëve të shquar austriakë. 
Në gjuhën gjermane tekstet u lexuar nga Sigrid Höfinger, Eljana Mankollari, Irena Nasi dhe Admira Poçi, të cilat sollën për publikun origjinalitetin e autorëve Ch. Nöstlinger, Th. Bernhard, R. Menasse, R. Seethaler, J. Treiber, të cilat janë përkthyer nga Irena Nasi, Admira Poçi, Lindita Komani.

Shkrimtari dhe studiuesi Arian Leka paraqiti panoramën e letërsisë austriake, jetën mjaft të gjallë kulturore të Vjenës përmes leximeve publike, panaireve dhe festivaleve dhe "bumin" e romaneve të shkrimtarëve austriake, të cilët prej vitesh vlerësohen me çmime, duke thyer tabutë e dikurshme e autorëve që, "në mënyrë rutinore cilësoheshin në termat e atyre shkrimtarëve që dikur jetuan në trojet e Perandorisë Habsburge apo si letërsi e ardhur nga Jugu i territoreve të botës gjermanofone". 
Mes tyre u përmendën mjaft emra të tjerë si Robert Menasse, Robert Seethaler, Wolf Hass apo Thomas Glavinic që, përveç Jelinek, Bernhard apo Handke, e kanë "kanë tejkaluar 'prozën e vështirë' e së paraardhësve e të traditës si Rilke, Trakl, Zweig, Bachmann, duke e plotësuar mungesën e aventurave të jashtme me pasurinë dhe larminë e jetës së brendshme, si edhe duke e zëvendësuar letërsinë klasike me disa mrekulli narrative.

Veprimtaria u zhvillua nga POETEKA në bashkëpunim me Ambasadën e Austrisë në Tiranë dhe me mbështetjen Raiffeisen Bank Shqiperi.

* * *
An inspiring evening between friends of Literature and Theater at Hemingway yesterday, who, among the aromas of the rum, brought close to us the best off the Austrian litterature. #WorldBookDay Well-known actress Ema Andrea red with love some Viennese poetry, Erjona Kakeli brought some fragments from Nöstlinger, Bernhard, Menasse, Seethaler, etc...

READING BALKANS - me ALEN BRLEK & ARMANDA HYSA

Eja edhe SOT - 25 Prill, ora 19 - në Hemingway Tirana Bar: 

Lexime në poezi e në prozë, autografë dhe bashkëbisedim mes autorëve Alen Brlek (Zagreb) dhe Armada Hysa (Tiranë), që paraqet rishtas në publik pjesë nga krijimtaria e saj.

______
Alen Brlek (Zagreb, 1988) është autori i ftuar në Rezidencën letrare "Tirana in Between", organizuar nga POETEKA, si pjesë e READING BALKANS, bashkëmbështetur nga Programi "Europa Krijuese" i Bashkimit Europian. Ai i përket gjeneratës më të re të poetëve kroatë. Në vitin 2013 u vlerësua me çmimim më të rëndësishëm që jepet në Kroaci për librin më të mirë në dorëshkrim (Metakmorfoze - titulli simptomatik për të gjithë veprën e autorit), i cili u botua në vitin 2014 nga shtëpia e njohur botuese "Algoritam." Poezia e Alen Brlek mbetet thellësisht brenda kërkimit dhe misterit të gjuhës, duke eksploruar shtigjet e saj të fshehura dhe duke provokuar qarqe të shkurtra si dhe duke vënë në pikëpyetje logjikën e saj. Libri i tij i dytë, "Pratišina", u botua në Serbi nga "Kontrast", 2017. Në bashkëpunim me poetin Darko Šeparović dhe muzikantin Emil Andreis, Alen Brlek po gjithashtu edhe eksploron hapësirat mes poezisë dhe muzikës. 

ARKITEKTURË

Duhet të gjesh vendin, një qëllim të shpallur
që atë nuk e mohon. Si diga
ndërtuar nga kastorët. Të ngresh barkun 
drejt qiellit, të ftosh Perëndinë,
të mbështesë kokën e të përpiqet të bjerë në gjumë.
Duhet të heqësh dorë nga këndet e drejtë
dhe nga të tjerat që nuk mund të arrihen,
të ndash zemrën gjithmonë më dysh 
me gishtin e madh të dorës,
për t'ua dhënë fëmijëve si mollë.
Si tufa zogjsh në kurorën e pemës të derdhen
njerëzit në njerëz.

KOPËSHT FAMILJAR

Unë do t'ju mbaj, o, rrënjë,
edhe pas një mijë plugimesh,
mos kini frikë.
Perëndia është këtu, bërthamë,
prapa syve.

______
Armanda Hysa është etnologe-antropologe dhe historian nga Tirana, aktualisht drejtoreshë e Qendrës Kombëtare të Veprimtarive Folklorike. Ajo ka qenë studiuese në Institutin e Kulturës Popullore, më pas Instituti i Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit, për 17 vite. Gjithashtu ka qene lektore dhe këskuese shkencore për dy vite pranë School of Slavonic and East European Studies, University College London. Është njohëse e zhvillimeve politike dhe kulturore të vendeve të Ballkanit, kryesisht e rajonit të ish-Jugosllavisë. Përve[ studimeve, artikujve e kumtesave të shumta, vitet e fundit Armanda ka nisur të lëvrojë poezinë dhe prozën e shkurtër.

* * *

Njeriu që shiti botën
me paratë e marra
pagoi gjithë kafenetë vërdallë
që më në fund të rrinte 
me veten.
Njeriu që shiti botën
deshi të jepte dyfish më pas
për ta blerë prap atë
pasi vetja i kish mbetur atje.
Njeriu që shiti botën
vonë e mori vesh
se kishte shitur
veç shpirtin e vet.

* * *

Njeriu që bleu botën
pezulloi për pak çaste
gjithë mendimet e njerëzve
për të patur kohë
të fusë hundën në to.

Njeriu që bleu botën,
harroi se pezulloi dhe mendimet e veta
e bota mbet e shtangur
mbet pa kohë për një kohë.

Fëmijët e rritur në një botë pa kohë
pa mendim
pa të shkuar
nisën të mendojnë nga e para.

Arkeologjia u bë sporti i tyre i preferuar.

Arkeologët i ngritën një statujë
njeriut që bleu botën
e në varr i shkrojtën:
Fund!


23 April 2019

Prill 23 April 2019: Dita Botërore e Librit, me dy shkrimtarë austriakë

Nga Silvana Leka

Dita Botërore e Librit, me dy shkrimtarë austriakë


Si çdo vit më 23 Prill, POETE KA, në bashkëpunim me au torë, përkthyes dhe institucione kulturore vendase dhe të huaja, organizon veprimtari letrare në kuadër të Ditës Botërore të Librit. Kjo ditë e veçantë e vitit 2019 i takon letërsisë austriake dhe shkrimtarëve më të njohur të saj, duke bërë të mundur që, në bashkëpunim me ambasadën austriake në Tiranë dhe me mbështetjen e Reiffeisen Bank, lexuesit shqiptar t'i paraqiten panorama e letërsisë austriake ndër vite, por duke u përqendruar më fort në disa prej vlerave më të spikatura që janë ofruar kohëve të fundit në fushën e librit austriak në gjuhën shqipe. Njihet tashmë origjina e kësaj dite, e cila i kushton vëmendje autorëve, përkthyesve dhe lexuesit, si dita që simbolikisht është e lidhur me emrat e shkrimtarëve të mëdhenj, si Servantes, Shekspir dhe Inca Garcilaso de la Vega. Kjo datë lidhet, gjithashtu, edhe me ditëlindje apo ditëvdekjet e disa shkrimtarëve të tjerë, gjithashtu, të shquar si Vladimir Nabokov, Manuel Mejia Vallejo, Maurice Druon, Haldor K. Laxness, Josep Pia. Në nderim të tyre dhe përjetim të kësaj dite janë krijuar gjeste e rituale, si dhurimi i trëndafilave dhe i librave. Prej këtej burojnë shenja simbolike për ata që e blejnë librin e tyre të parë më 23 prill, duke themeluar kësisoj bibliotekën e tyre të parë. Por mbi gjithçka, duke filluar që nga viti 1995 e në vijim, kjo ditë u caktua enkas për të tërhequr vëmendjen e publikut drejt librit, për të nxitur edhe më shumë ata që shkruajnë, veçanërisht të rinjtë dhe ata që sapo kanë nisur të shkruajnë. Mbi gjithçka mbetet zbulimi dhe rizbulimi vit pas viti i kënaqësisë së leximit. Por nuk mbaron me kaq. Rrethi i të interesuarve zgjerohet pasi Dita Botërore e Librit lidhet edhe me mbrojtjen e të drejtave të autorit, duke ftuar që në këtë ditë të veçantë veprimtarive t'i bashkohen e të bëhen faktorë edhe botuesit, librarët dhe punonjësit e bibliotekave.
Si çdo vit më 23 Prill, POETE KA, në bashkëpunim me au torë, përkthyes dhe institucione kulturore vendase dhe të huaja, organizon veprimtari letrare në kuadër të Ditës Botërore të Librit. Kjo ditë e veçantë e vitit 2019 i takon letërsisë austriake dhe shkrimtarëve më të njohur të saj, duke bërë të mundur që, në bashkëpunim me ambasadën austriake në Tiranë dhe me mbështetjen e Reiffeisen Bank, lexuesit shqiptar t'i paraqiten panorama e letërsisë austriake ndër vite, por duke u përqendruar më fort në disa prej vlerave më të spikatura që janë ofruar kohëve të fundit në fushën e librit austriak në gjuhën shqipe. Njihet tashmë origjina e kësaj dite, e cila i kushton vëmendje autorëve, përkthyesve dhe lexuesit, si dita që simbolikisht është e lidhur me emrat e shkrimtarëve të mëdhenj, si Servantes, Shekspir dhe Inca Garcilaso de la Vega. Kjo datë lidhet, gjithashtu, edhe me ditëlindje apo ditëvdekjet e disa shkrimtarëve të tjerë, gjithashtu, të shquar si Vladimir Nabokov, Manuel Mejia Vallejo, Maurice Druon, Haldor K. Laxness, Josep Pia. Në nderim të tyre dhe përjetim të kësaj dite janë krijuar gjeste e rituale, si dhurimi i trëndafilave dhe i librave. Prej këtej burojnë shenja simbolike për ata që e blejnë librin e tyre të parë më 23 prill, duke themeluar kësisoj bibliotekën e tyre të parë. Por mbi gjithçka, duke filluar që nga viti 1995 e në vijim, kjo ditë u caktua enkas për të tërhequr vëmendjen e publikut drejt librit, për të nxitur edhe më shumë ata që shkruajnë, veçanërisht të rinjtë dhe ata që sapo kanë nisur të shkruajnë. Mbi gjithçka mbetet zbulimi dhe rizbulimi vit pas viti i kënaqësisë së leximit. Por nuk mbaron me kaq. Rrethi i të interesuarve zgjerohet pasi Dita Botërore e Librit lidhet edhe me mbrojtjen e të drejtave të autorit, duke ftuar që në këtë ditë të veçantë veprimtarive t'i bashkohen e të bëhen faktorë edhe botuesit, librarët dhe punonjësit e bibliotekave.



Si çdo vit më 23 Prill, POETE KA, në bashkëpunim me au torë, përkthyes dhe institucione kulturore vendase dhe të huaja, organizon veprimtari letrare në kuadër të Ditës Botërore të Librit. Kjo ditë e veçantë e vitit 2019 i takon letërsisë austriake dhe shkrimtarëve më të njohur të saj, duke bërë të mundur që, në bashkëpunim me ambasadën austriake në Tiranë dhe me mbështetjen e Reiffeisen Bank, lexuesit shqiptar t'i paraqiten panorama e letërsisë austriake ndër vite, por duke u përqendruar më fort në disa prej vlerave më të spikatura që janë ofruar kohëve të fundit në fushën e librit austriak në gjuhën shqipe. Njihet tashmë origjina e kësaj dite, e cila i kushton vëmendje autorëve, përkthyesve dhe lexuesit, si dita që simbolikisht është e lidhur me emrat e shkrimtarëve të mëdhenj, si Servantes, Shekspir dhe Inca Garcilaso de la Vega. Kjo datë lidhet, gjithashtu, edhe me ditëlindje apo ditëvdekjet e disa shkrimtarëve të tjerë, gjithashtu, të shquar si Vladimir Nabokov, Manuel Mejia Vallejo, Maurice Druon, Haldor K. Laxness, Josep Pia. Në nderim të tyre dhe përjetim të kësaj dite janë krijuar gjeste e rituale, si dhurimi i trëndafilave dhe i librave. Prej këtej burojnë shenja simbolike për ata që e blejnë librin e tyre të parë më 23 prill, duke themeluar kësisoj bibliotekën e tyre të parë. Por mbi gjithçka, duke filluar që nga viti 1995 e në vijim, kjo ditë u caktua enkas për të tërhequr vëmendjen e publikut drejt librit, për të nxitur edhe më shumë ata që shkruajnë, veçanërisht të rinjtë dhe ata që sapo kanë nisur të shkruajnë. Mbi gjithçka mbetet zbulimi dhe rizbulimi vit pas viti i kënaqësisë së leximit. Por nuk mbaron me kaq. Rrethi i të interesuarve zgjerohet pasi Dita Botërore e Librit lidhet edhe me mbrojtjen e të drejtave të autorit, duke ftuar që në këtë ditë të veçantë veprimtarive t'i bashkohen e të bëhen faktorë edhe botuesit, librarët dhe punonjësit e bibliotekave.

Elementeve kushtuar leximit POETEKA këtë vit i shton edhe përurimin e letërsisë dhe autorëve austriakë përmes kartolinave letrare. Kjo veprimtari vjen si vijim krijues i programit të suksesshëm POETRYCARD, që u zhvillua vjet, përmes së cilit u përurua letërsia austriake dhe ajo shqiptare, si bë e njohur veprimtaria e përkthyesve që lidhin kulturat.

Kësisoj, veç dhurimit të librave e leximeve, Dita Botërore e Librit 2019 në Tiranë zhvillohet edhe

përmes dërgimit drejt njëri- tjetrit të kartolinave me portretet, ballinat e botimeve dhe fragmente nga krijimtaria e shkrimtarëve të njohur austriakë Robert Menasse, Jutta Treber, Christine Nöstlinger, Robert Seethaler, Thomas Bernhard…

Ajo që POETEKA ofron këtë vit është jo vetëm e njohura nga austriake në Shqipëri, si Elfriede Jelinek, Rainer Maria Rilke, Georg Trakl, Erein Einzinger, Baron Nopsca, Joseph Roth etj, por edhe e panjohura, apo pak e njohura e kësaj letërsie. Këtë vit kartolinave letrare me krijimtarinë dhe portretet e R. Menasse, J. Treber, Ch. Nöstlinger, R. Seethaler, Th. Bernhard u shtohet edhe një video që paraqet një panoramë të letërsisë austriake, duke filluar që me Heinrich von dem Tuerlîn e deri te shkrimtarët bashkëkohorë austriakë Thomas Glavinic, Wolf Haas. Këtyre u shtohen edhe krijimtari e niveleve të larta letrare, autorët e të cilëve njihen pak ose aspak nga lexuesi shqiptar. Këto elemente dhe befasi të këndshme letrare bëhen të njohura përmes leximeve të lexuesve më së pari e më pas prej leximeve të përkthyesve të tyre në gjuhën shqipe si Admra Poçi, Irena Nasi, Lindita Komani, etj.

Ajo që POETEKA ofron këtë vit është jo vetëm e njohura nga austriake në Shqipëri, si Elfriede Jelinek, Rainer Maria Rilke, Georg Trakl, Erein Einzinger, Baron Nopsca, Joseph Roth etj, por edhe e panjohura, apo pak e njohura e kësaj letërsie. Këtë vit kartolinave letrare me krijimtarinë dhe portretet e R. Menasse, J. Treber, Ch. Nöstlinger, R. Seethaler, Th. Bernhard u shtohet edhe një video që paraqet një panoramë të letërsisë austriake, duke filluar që me Heinrich von dem Tuerlîn e deri te shkrimtarët bashkëkohorë austriakë Thomas Glavinic, Wolf Haas. Këtyre u shtohen edhe krijimtari e niveleve të larta letrare, autorët e të cilëve njihen pak ose aspak nga lexuesi shqiptar. Këto elemente dhe befasi të këndshme letrare bëhen të njohura përmes leximeve të lexuesve më së pari e më pas prej leximeve të përkthyesve të tyre në gjuhën shqipe si Admra Poçi, Irena Nasi, Lindita Komani, etj.

Ajo që POETEKA ofron këtë vit është jo vetëm e njohura nga austriake në Shqipëri, si Elfriede Jelinek, Rainer Maria Rilke, Georg Trakl, Erein Einzinger, Baron Nopsca, Joseph Roth etj, por edhe e panjohura, apo pak e njohura e kësaj letërsie. Këtë vit kartolinave letrare me krijimtarinë dhe portretet e R. Menasse, J. Treber, Ch. Nöstlinger, R. Seethaler, Th. Bernhard u shtohet edhe një video që paraqet një panoramë të letërsisë austriake, duke filluar që me Heinrich von dem Tuerlîn e deri te shkrimtarët bashkëkohorë austriakë Thomas Glavinic, Wolf Haas. Këtyre u shtohen edhe krijimtari e niveleve të larta letrare, autorët e të cilëve njihen pak ose aspak nga lexuesi shqiptar. Këto elemente dhe befasi të këndshme letrare bëhen të njohura përmes leximeve të lexuesve më së pari e më pas prej leximeve të përkthyesve të tyre në gjuhën shqipe si Admra Poçi, Irena Nasi, Lindita Komani, etj.

Vetëm gjatë këtij viti Botimet POETEKA kanë sjellë për lexuesin shqiptar dy romane nga letërsia austriake. I pari është "Konradi - djali i kurisë së konservës" shkruar nga Christine Nostlinger dhe romani "E përdhunuara", nga Jutta Treiber.

Vetëm gjatë këtij viti Botimet POETEKA kanë sjellë për lexuesin shqiptar dy romane nga letërsia austriake. I pari është "Konradi - djali i kurisë së konservës" shkruar nga Christine Nostlinger dhe romani "E përdhunuara", nga Jutta Treiber.

Të dy veprat e mirënjohura të letërsisë austriake janë pjesë e veprimtarive përuruese të Ditës Botërore të Librit. Kritika letrare për romanin "E përdhunuara", përkthyer në 25 gjuhë të botës, ka theksuar se është vërtet një libër jo vetëm me titull të rëndë, por edhe me një ngjarje të tillë, pasi ajo çfarë i ndodh personazhit kryesor, Frankës e që mund t'i ndodhë kujtdo në moshën e saj, është një nga përvojat më tronditëse që ndodh në jetën e një vajze.

Të dy veprat e mirënjohura të letërsisë austriake janë pjesë e veprimtarive përuruese të Ditës Botërore të Librit. Kritika letrare për romanin "E përdhunuara", përkthyer në 25 gjuhë të botës, ka theksuar se është vërtet një libër jo vetëm me titull të rëndë, por edhe me një ngjarje të tillë, pasi ajo çfarë i ndodh personazhit kryesor, Frankës e që mund t'i ndodhë kujtdo në moshën e saj, është një nga përvojat më tronditëse që ndodh në jetën e një vajze.

Teksa rrëfen mbi jetën dhe natyrën e shpenguar të Frankës, shkrimtarja austriake Jutta Treiber ngulmon të shprehet se pas përvojave dramatike, si ajo e 17- vjeçares, vëmendja shkon jo vetëm ndaj fajtorit, por ndaj të përdhunuarës, jeta e së cilës nuk është dhe nuk ka se si të jetë si më parë.

Me stil të qartë, energjik dhe bindës, shkrimtarja e njohur austriake Jutta Treiber, e cila është nderuar me Çmimin Mbarëaustriak për Librin më të mirë për të Rinj në Austri dhe për të cilën Presidenti Federal Dr. Heinz Fischer është shprehur se: "Krijimtaria e shkrimtares Jutta Treiber e ka pasuruar ndjeshëm letërsinë në gjuhën gjermane dhe ka kontribuar shumë në vendin kulturor që zë Austria në botë", i jep rëndësi faktit se sa e vështirë është ta fitosh betejën e kthimit në "normalitet" dhe se për ta fituar këtë luftë duhet te bashkohen të gjithë, më së pari familja, shkolla, shoqëria, që përballimi i asaj që ndodhi të kthehet në çështje të të gjithëve, përfshi këtu dhe të rinjtë e adoleshentët.

Me stil të qartë, energjik dhe bindës, shkrimtarja e njohur austriake Jutta Treiber, e cila është nderuar me Çmimin Mbarëaustriak për Librin më të mirë për të Rinj në Austri dhe për të cilën Presidenti Federal Dr. Heinz Fischer është shprehur se: "Krijimtaria e shkrimtares Jutta Treiber e ka pasuruar ndjeshëm letërsinë në gjuhën gjermane dhe ka kontribuar shumë në vendin kulturor që zë Austria në botë", i jep rëndësi faktit se sa e vështirë është ta fitosh betejën e kthimit në "normalitet" dhe se për ta fituar këtë luftë duhet te bashkohen të gjithë, më së pari familja, shkolla, shoqëria, që përballimi i asaj që ndodhi të kthehet në çështje të të gjithëve, përfshi këtu dhe të rinjtë e adoleshentët.

Me stil të qartë, energjik dhe bindës, shkrimtarja e njohur austriake Jutta Treiber, e cila është nderuar me Çmimin Mbarëaustriak për Librin më të mirë për të Rinj në Austri dhe për të cilën Presidenti Federal Dr. Heinz Fischer është shprehur se: "Krijimtaria e shkrimtares Jutta Treiber e ka pasuruar ndjeshëm letërsinë në gjuhën gjermane dhe ka kontribuar shumë në vendin kulturor që zë Austria në botë", i jep rëndësi faktit se sa e vështirë është ta fitosh betejën e kthimit në "normalitet" dhe se për ta fituar këtë luftë duhet te bashkohen të gjithë, më së pari familja, shkolla, shoqëria, që përballimi i asaj që ndodhi të kthehet në çështje të të gjithëve, përfshi këtu dhe të rinjtë e adoleshentët.

Bashkë me këtë libër përurohet përmes leximeve edhe një tjetër vlerë e çmuar nga letërsia austriake: romani, "Konradi - ose djali konservës". Kjo vepër e shkrimtares austriake Christine Nöstlinger, ky sukses botëror i jashtëzakonshëm, përkthyer në më shumë se sa 20 gjuhë, sjell pranë lexuesit shqiptar ndodhitë e një djali të dorëzuar gabimisht te dikush, që nuk e do e që bëhet gati ta kthejë mbrapsht. Kjo jo sepse Konradi është një djalë "i keq" apo "i prapë". Përkundrazi, mospranimi i tij ndodh sepse Konradi është një djalë i përkryer.

Bashkë me këtë libër përurohet përmes leximeve edhe një tjetër vlerë e çmuar nga letërsia austriake: romani, "Konradi - ose djali konservës". Kjo vepër e shkrimtares austriake Christine Nöstlinger, ky sukses botëror i jashtëzakonshëm, përkthyer në më shumë se sa 20 gjuhë, sjell pranë lexuesit shqiptar ndodhitë e një djali të dorëzuar gabimisht te dikush, që nuk e do e që bëhet gati ta kthejë mbrapsht. Kjo jo sepse Konradi është një djalë "i keq" apo "i prapë". Përkundrazi, mospranimi i tij ndodh sepse Konradi është një djalë i përkryer.

Përmes këtij romani mahnitës rrëfehet për fëmijërinë dhe rritjen e fëmijëve, për dëshirat dhe prirjet e tyre të natyrshme dhe mbi pritshmëritë e mëdha të prindërve, të cilët, edhe pse i duan, ua ndërlikojnë jetesën prej fëmije. Ja pse Konradi nuk është fëmijë i zakonshëm, por një fëmijë "prej fabrike", prej të cilit kërkohet të jetë gjithmonë i pari, i shkëlqyer dhe i përsosur, si në kuti. Po a i lipset kujt një fëmijë i tillë, që flet në mënyrë të automatizuar, përdor gjuhë artificiale, që bën vetëm pyetje, por që nuk di të luajë, nuk di të bëhet pis e të hajë një akullore pa marrë 10 herë leje nëse duhet ta hajë? A duhet të jenë fëmijët të sjellshëm deri në lodhje, me rezultate të jashtëzakonshme në mësime dhe a kanë me të vërtetë ndonjë rëndësi këto kur ky fëmijë nuk rritet natyrshëm dhe njohuritë e shkollës nuk i hyjnë në punë për jetën?

Përmes këtij romani mahnitës rrëfehet për fëmijërinë dhe rritjen e fëmijëve, për dëshirat dhe prirjet e tyre të natyrshme dhe mbi pritshmëritë e mëdha të prindërve, të cilët, edhe pse i duan, ua ndërlikojnë jetesën prej fëmije. Ja pse Konradi nuk është fëmijë i zakonshëm, por një fëmijë "prej fabrike", prej të cilit kërkohet të jetë gjithmonë i pari, i shkëlqyer dhe i përsosur, si në kuti. Po a i lipset kujt një fëmijë i tillë, që flet në mënyrë të automatizuar, përdor gjuhë artificiale, që bën vetëm pyetje, por që nuk di të luajë, nuk di të bëhet pis e të hajë një akullore pa marrë 10 herë leje nëse duhet ta hajë? A duhet të jenë fëmijët të sjellshëm deri në lodhje, me rezultate të jashtëzakonshme në mësime dhe a kanë me të vërtetë ndonjë rëndësi këto kur ky fëmijë nuk rritet natyrshëm dhe njohuritë e shkollës nuk i hyjnë në punë për jetën?

Ky roman, një nga më të dashurit e fëmijëve në të gjithë botën, i nxit lexuesit të qeshin, ta lexojnë me zë të lartë, pavarësisht nëse kjo ndodh më 23 prill 2019, gjatë veprimtarive të Ditës Botërore të Librit apo organizimeve të ngjashme një herë në vit, apo do të vazhdojë edhe më gjatë, në kohën lexuesi mbetet sërish vetëm përballë autorit dhe librit.

Kësaj prirjeje i vjen në ndihmë edhe nisma e POETEKËS për t'u bashkuar me njëri- tjetrin përmes shkëmbimit të kartolinave letrare, falë të cilave lexuesi takon njëkohësisht autorin austriak, përkthyesit e tij, botuesit dhe vetë librin, që nuk është më thjesht një objekt fizik me shkronja, figura dhe numra faqesh, por një urë komunikuese, që na bashkon jo vetë gjatë një mbrëmjeje letrare, por na fton drejt leximit, bibliofilisë dhe vlerave që mbart libri, kjo mrekulli që mund ta mbartin me vete.

Kësaj prirjeje i vjen në ndihmë edhe nisma e POETEKËS për t'u bashkuar me njëri- tjetrin përmes shkëmbimit të kartolinave letrare, falë të cilave lexuesi takon njëkohësisht autorin austriak, përkthyesit e tij, botuesit dhe vetë librin, që nuk është më thjesht një objekt fizik me shkronja, figura dhe numra faqesh, por një urë komunikuese, që na bashkon jo vetë gjatë një mbrëmjeje letrare, por na fton drejt leximit, bibliofilisë dhe vlerave që mbart libri, kjo mrekulli që mund ta mbartin me vete.

Gazeta Shqiptare

20 April 2019

PRILL - 23 - APRIL 2019: Dita Botërore E Librit / World Book Day

Ambasada Austriake dhe Shoqata Poeteka Albania kanë kënaqësinë t'ju ftojnë në Ditën Ndërkombëtare të Librit. Një mbrëmje frymëzuese plot surpriza dhe copëza letërsie për t'u marrë me vete. Këtë vit kjo veprimtari i kushtohet letërsisë austriake. 

Eja në Ditën Botërore të Librit / World Book Day - shkrimtarët austriakë, përkthyesit e tyre në gjuhën shqipe dhe miqtë e letërsisë së mirë, për të lexuar dhe përuruar së bashku krijimtarinë e autorëve Robert Menasse, Jutta Treber, Christine Nöstlinger, Robert Seethaler, Thomas Bernhard, kartolina e tyre letrare, librat e botuar dhe plot befasi të tjera të kësaj mbremjeje.

Të martën, 23 prill 2019, ora 19:00

Hemingway Tirana Bar 

* * *
The Austrian Embassy and the POETEKA Association are pleased to invite you to the #WorldBookDay. This year we dedicate it to Austrian literature.
An inspiring evening full of surprises and literature pieces to take with you.
On Tuesday, 23 April 2019, at 19:00
In Hemingway Tirana Bar

14 April 2019

Botimet POETEKA & TRADUKI: Romani “E përdhunuara”: të fitosh luftën e kthimit në normalitet

"E përdhunuara", të fitosh luftën e kthimit në normalitet

Një libër me një titull të rëndë…, por kush tha se jeta është e lehtë? Ajo që i ndodh Frankës në këtë roman, mund t'i ndodhë kujtdo në këto kohë kaq pak të sigurta. Franka mund të ishte vajza ime, mund të jetë motra apo shoqja jote e klasës. Franka është secila prej 17 vjeçareve të ditëve të sotme.
E, Franka në roman, përjeton tmerrin e përdhunimit… Ç'mund t'i shkojë më keq në jetë një vajze 17 vjeçare, të dashuruar me jetën, e lirshme, e sigurtë dhe që gëzon e jeton çdo ditë?!

Miq, shkollë, festa, herë pas here edhe ndonjë punë, për t'i treguar prindërve që është e zonja. Pra, jeta normale e një vajze të moshës së saj…., deri në çastin kur, një mbrëmje, teksa kthehej nga puna, një i panjohur e sulmon dhe e përdhunon.
Deri në këtë pjesë të librit shkrimtarja Jutta Treiber përdor të gjithë energjinë që mund të përcjellin fjalët për të treguar natyrën e shpenguar e të gjallë të Frankës. Por, pas përdhunimit, Franka nuk ka lidhje me vajzën e dikurshme.

Në këtë pjesë të librit janë prindërit e saj ata që marrin të gjithë situatën në dorë. Një nënë sa e ndjeshme, aq edhe e fortë. Një baba i tronditur nga dhimbja, por i kthjellët për të kuptuar se çfarë është më e rëndësishme në një situatë të tillë. Natyrisht, përballimi i asaj që ndodhi dhe kthimi i të bijës në normalitet mbetet gjëja më e rëndësishme.

Në këtë roman me një histori tronditëse, autorja nuk fokusohet tek gjetja e fajtorit, madje, për të, ai është periferik. Dhimbja e ndjenja e fajit nuk i verbojnë prindërit e saj, për të harruar vajzën dhe të rendin në kërkim të fajtorit.

Është e vështirë të lësh pas krahëve një ndodhi të tillë, por Franka ia doli falë prindërve të saj.
Tërheqëse dhe jashtëzakonisht e ndjeshme në rrëfim, Jutta Treiber përshkruan efektet e përdhunimit të një vajze. Shkrimtarja nuk e shmang kërkimin e fajtorit dhe të shkaqeve të përdhunimit, por ajo përqendrohet tërësisht te Franka dhe prindërit e saj, si dhe te fazat e ndryshme shpirtërore që ajo kalon pas përdhunimit, si dhe vështirësitë e kthimit në "normalitet".
Ky libër është i përshtatshëm për adoleshentët dhe të rriturit.

Franka është vajzë e guximshme, plot energji dhe vetëbesim. Franka ecën përpara me këmbëngulje. Hedh hapa të pjekur dhe energjikë. Nuk i intereson shumë se çfarë ndodh përreth. Franka jeton vetëm jetën e saj, takimet me miqtë, shkolla, vallëzimi dhe një punë si dado-kujdestare fëmijësh. Gjithçka duket normale deri kur një natë, Franka 17 vjeçare, sulmohet dhe përdhunohet nga një i panjohur në rrugën e shtëpisë së saj. Prej asaj dite asgjë nuk do të jetë si më parë…

Me një stil energjik dhe mjaft bindës, shkrimtarja e njohur austriake Jutta Treiber i jep rëndësi në mënyrë të veçantë jetës dhe gjendjes shpirtërore të viktimës, duke treguar qartë se sa e vështirë është ta fitosh luftën e kthimit në "normalitet". 

Shkrimtarja e njohur austriake Jutta Treiber ka shkruar romane për të rinj e të rritur, libra për fëmijë, poezi, drama dhe tregime. Krijimtaria e saj është nderuar nga Bashkia e Vjenës me Çmimin Libri më i mirë për Fëmijë si dhe Çmimin Libri më i mirë për të Rinj. 

Ajo është nderuar edhe Çmimin mbarëaustriak për Librin më të mirë për të Rinj. "Krijimtaria e shkrimtares Jutta Treiber e ka pasuruar ndjeshëm letërsinë në gjuhën gjermane dhe ka kontribuar shumë në vendin kulturor që zë Austria në botë", është shprehur Presidenti Federal Dr.Heinz Fischer. 

Ky roman në gjuhën shqipe erdhi falë përktimit të Admira Poçit. Deri më sot librat e Jutta Treiber janë përkthyer në 25 gjuhë të botës. Libri u botua në bashkëpunim me rrjetin TRADUKI.

http://www.gsh.al/2019/04/10/e-perdhunuara-te-fitosh-luften-e-kthimit-ne-normalitet/


Romani “E përdhunuara” e Jutta Treiber: urë komunikimi prind-fëmijë, mësues-nxënës

Gazeta SI: Beteja e një të përdhunuare për t'iu kthyer jetës së mëparshme: Intervistë me Silvana Lekën 

Franka mund të ishte vajza ime, mund të jetë motra apo shoqja jote e klasës. Franka është secila prej 17-vjeçareve të ditëve të sotme… Në fillim Franka është një vajzë e guximshme, plot energji dhe vetëbesim. Ecën përpara me këmbëngulje. Hedh hapa të pjekur dhe energjikë. Asaj nuk i intereson shumë se çfarë ndodh përreth, por  jeton jetën e saj. Miq, shkollë, festa, herë pas here edhe ndonjë punë, për t'i treguar prindërve se  është e zonja. Pra, jeta normale e një vajze të moshës së saj…., deri në çastin kur, një mbrëmje, teksa kthehej nga puna, rrugës për në shtëpi, një i panjohur e sulmon dhe e përdhunon. Prej asaj dite asgjë nuk do të jetë si më parë… Ç'mund t'i shkojë më keq në jetë një vajze 17-vjeçare, të dashuruar me jetën, e lirshme, e sigurt dhe që gëzon e jeton çdo ditë?! 

"Nuk është fort e lehtë për një prind të bisedojë me fëmijën e tij për një temë siç është përdhunimi. Por, me fëmijën duhet biseduar edhe për këtë", thotë botuesja e Botimeve POETEKA, Silvana Leka, ndërsa flet për romanin më të ri, "E përdhunuara" të sjellë në shqip nga kjo shtëpi botuese, me përkthimin e Admira Poçit. "Romani "E përdhunuara" e autores austriake Jutta Treiber thyen pikërisht këtë hendek, krijon një urë komunikimi prind-fëmijë, mësues-nxënës, madje edhe mes shokësh."

Një libër me një titull të rëndë…, por kush tha se jeta është e lehtë? Ajo që i ndodh Frankës në këtë roman, mund t'i ndodhë kujtdo në këto kohë kaq pak të sigurta. Në pjesën e parë të librit, shkrimtarja Jutta Treiber përdor të gjithë energjinë që mund të përcjellin fjalët për të treguar natyrën e shpenguar e të gjallë të Frankës. Por, pas përdhunimit, ajo  nuk ka lidhje me vajzën e dikurshme.

Në këtë pjesë të librit janë prindërit e saj ata që marrin të gjithë situatën në dorë. Një nënë sa e ndjeshme, aq edhe e fortë. Një baba i tronditur nga dhimbja dhe pushtuar nga ndjenja e fajit, por i kthjellët për të kuptuar se çfarë është më e rëndësishme në një situatë të tillë. Natyrisht, përballimi i asaj që ndodhi dhe kthimi i të bijës në normalitet mbetet gjëja më e rëndësishme.Me një stil energjik dhe mjaft bindës, shkrimtarja e njohur austriake Jutta Treiber i jep rëndësi në mënyrë të veçantë jetës dhe gjendjes shpirtërore të viktimës, duke treguar qartë se sa e vështirë është ta fitosh luftën e kthimit në "normalitet".

Në këtë roman me një histori tronditëse, autorja nuk fokusohet tek gjetja e fajtorit, madje, për të, ai është periferik. Dhimbja e ndjenja e fajit nuk i verbojnë prindërit e saj, për të harruar vajzën dhe të rendin në kërkim të fajtorit. Është e vështirë të lësh pas krahëve një ndodhi të tillë, por Franka ia  del  falë prindërve të saj. Libri, i botuar në bashkëpunim me rrjetin TRADUKI  është i përshtatshëm   për adoleshentët dhe të rriturit, zbulon Leka. 

Shkrimtarja e njohur austriake Jutta Treiber ka shkruar romane për të rinj e të rritur, libra për fëmijë, poezi, drama dhe tregime. Krijimtaria e saj është nderuar nga Bashkia e Vjenës me Çmimin Libri më i mirë për Fëmijë si dhe Çmimin Libri më i mirë për të Rinj. Ajo është nderuar edhe Çmimin mbarëaustriak për Librin më të mirë për të Rinj."Krijimtaria e shkrimtares Jutta Treiber e ka pasuruar ndjeshëm letërsinë në gjuhën gjermane dhe ka kontribuar shumë në vendin kulturor që zë Austria në botë", është shprehur Presidenti Federal Dr.Heinz Fischer. Deri më sot librat e Jutta Treiber janë përkthyer në 25 gjuhë të botës. 

https://gazetasi.al/beteja-e-nje-te-perdhunuare-per-tiu-kthyer-jetes-se-meparshme-%EF%BB%BF/

Total Pageviews